Հայկական պատմական Չինչին գյուղը Տավուշի մարզի Բերդի տարածաշրջանի հնագույն բնակավայրերից է։ Գյուղի անվանումը, ըստ ամենայնի, ծագել է Արցախի (Մարտակերտի) բարբառից, որտեղ «չընչընա» կամ «չինչինա» նշանակում է մառախուղ, մառախլապատ եղանակ, ինչը շատ բնորոշ է այս տարածքին։ Բնակավայրն ունի հարուստ պատմական ժառանգություն. այստեղ պահպանվել են 10-րդ դարի գյուղատեղիներ, ավելի քան 800 տարվա պատմություն ունեցող խաչքարեր և գերեզմանոցներ։ […]
Հայկական պատմական Արծվանիկ գյուղը Արևելյան Հայաստանի Սյունիքի մարզի հնագույն բնակավայրերից է։ Բնակավայրն ունի հազարամյակների պատմություն. այստեղ պահպանվել են 4000 տարվա հնության հայկական բնակության հետքեր, Վանի թագավորության ժամանակաշրջանի ամրոցի ավերակներ և դամբարանադաշտեր։ Արծվանիկը նախկինում կոչվել է Երեց վանահայր այնուհետև Սյունյաց եպիսկոպոս Երիցակի անվամբ։ 1604 թվականին Արծվանիկը ևս հայտնվեց Շահ Աբաս Առաջինի արշավանքի թիրախում։ Գյուղի հայ բնակչությունը բռնի […]
Հայկական պատմական Արծկե քաղաքը Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգում է ՝ Վանա լճի հյուսիսային ափին։ Բնակավայրը հիշատակվում է դեռևս Վանի թագավորության արձանագրություններում։ Հին Արծկեն Վանա լճի մակարդակի բարձրացման հետևանքով ջրածածկ է եղել X-XII դարերում։ Հին Արծկեի փոխարեն կառուցում են նոր Արծկեն։ Քաղաքն ուներ երկու եկեղեցի՝ Ս. Աստվածածին և Ս. Սարգիս, իսկ Սիփան լեռան լանջին վեր էր խոյանում նշանավոր […]
Վարդենիսը Հայաստան աշխարհի հնագույն բնակավայրերից է, որը պատմականորեն եղել է Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Սոթք գավառի կազմում: Ըստ ավանդության՝ բնակավայրը հիմնել է Հայկ Նահապետի կոռ (ծոռան որդի) Գեղամը և կոչել Գեղամաբակ։ Այս մասին վկայում են բնակավայրի տարածքում պահպանված Ք․ա․ 3-1 հազարամյակների դամբարանները։ Հետագայում՝ 9-րդ դարում Սյունյաց Վասակ Գաբուռն իշխանը նորոգել է Գեղամաբակ գյուղը և վերանվանել […]
Հալիձորը Սյունիքի հնագույն բնակավայրերից է, որը պատմական աղբյուրներում հիշատակվում է դեռևս 10-րդ դարի սկզբից։ Այն ունի բազմադարյա պատմություն և հարուստ է պատմամշակութային հուշարձաններով, որոնց թվում են 1611 թվականին կառուցված Սուրբ Մինաս եկեղեցին, Հարանց Անապատը, Հարսնաձորի դիտակետը, «Խաչին խութ» եկեղեցին և «Պողոս-Պետրոս» մատուռը։ Այստեղ է աշխարհի ամենաերկար՝ «Տաթևեր» ճոպանուղին։ Սակայն 1604 թվականին Հալիձորը հայտնվեց Շահ Աբբաս […]
Վարդենուտը Արագածոտնի մարզի հնագույն բնակավայրերից է, այստեղ են հայտնաբերվել Տիգրան Մեծի ժամանակաշրջանի մետաղադրամներ, գյուղի տարածքով դեռևս Արտաշեսյանների օրոք անցել է Արտաշատ-Վրաստան առևտրային կարևոր ճանապարհը: Սակայն 1604 թվականին այս պատմական բնակավայրը հայտնվեց Թուրքիայի և Պարսկաստանի միջև ընթացող պատերազմի կենտրոնում: Պարսից Շահ Աբբաս Առաջինի իրականացրած «այրված հողի» մարտավարության հետևանքով Արարատյան դաշտի հետ մեկտեղ ամբողջությամբ հայաթափվեց նաև Նիգ-Ապարանը, […]
Օշականը հայկական հնագույն բնակավայրերից է, որը առավելապես հայտնի է Ք.ա. 7-5-րդ դարերի բերդ-ամրոցով, հերոսական ճակատամարտերով և Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շիրիմով։ Սակայն 1604 թվականին այս շեն ու բազմամարդ գյուղը դարձավ Պարսից Շահ Աբբաս Առաջինի լայնամասշտաբ արշավանքի թիրախը։ Պատմիչ Առաքել Դավրիժեցին ցավով է նկարագրում, թե ինչպես ղզլբաշ զորքերը դատարկեցին Օշականը։ Բնակչությունը բռնի տեղահանվեց Պարսկաստանի խորքերը, իսկ տներն […]
Քանաքեռը Հայաստանի հնագույն և նշանավոր բնակավայրերից է։ Սակայն 1604 թվականը բեկումնային եղավ Քանաքեռի համար։ Պարսից Շահ Աբբասի արշավանքի ժամանակ ավանը վերածվեց ռազմաքաղաքական թիրախի։ Քանաքեռցիների մի մասը փորձեց թաքնվել Հրազդանի կիրճի քարանձավներում, սակայն թյուրքախոս ղզլբաշ զինվորները վերևից պարաններով իջնում էին և ծխահարում քարայրերը, ինչի հետևանքով շատերը խեղդամահ են լինում կամ ստիպված հանձնվում։ Քանաքեռից տեղահանվեց բնակչության 90-95%-ը։ […]
Հրազդանը Կոտայքի մարզի հնագույն բնակավայրերից է, որը դեռևս Ք.ա. 2-րդ դարում Մեծ Հայքի Վարաժնունիք գավառի կազմում էր։ Քաղաքը, որը նախկինում կրել է Կորկոտիս անունը, դարեր շարունակ եղել է Արարատյան դաշտի կարևոր հանգույցներից մեկը։ Պարսից Շահ Աբբաս Առաջինի կազմակերպած մեծ բռնագաղթի ժամանակ Հրազդանը դարձավ ռազմաքաղաքական թիրախ։ Շահի հրամանով իրականացված «այրված հողի» մարտավարության հետևանքով բնակավայրը հայաթափվեց, իսկ […]
Գեղարքունիքի մարզի Արծվանիստ գյուղը հայոց պատմության հնագույն բնակավայրերից է, որի կենսագրությունը սկիզբ է առնում դեռևս Քրիստոսից առաջ առաջին հազարամյակից: Հենց այստեղ է Ռուսա Առաջին արքան թողել իր հաղթական մարտերի մասին պատմող սեպագիր արձանագրությունը՝ հիմնադրելով Թեյշեբա (Օձաբերդ) ամրոցը: Տարածաշրջանի հայկականության անժխտելի իրավական և մշակութային վկայագիր է համարվում 13-րդ դարի Սահմանախաչը, որը հաստատում է հայության հոծ ներկայությունը […]
Ծաղկունքը հայկական հնագույն բնակավայրերից է և պատմական Վարաժնունիք գավառի վարչական կենտրոնը: Գյուղն ունի հարուստ պատմություն՝ 3.5 հազար տարվա հնության զարդերից մինչև միջնադարյան եկեղեցիներ, խաչքարեր և Սուրբ Հովհաննես ու Ծաղկեվանք մատուռները: Սակայն 1604 թվականին այս ծաղկուն բնակավայրը դարձավ Պարսից Շահ Աբբաս Առաջինի արշավանքի թիրախը։ Ծաղկունքի հայ բնակչությունը բռնի տեղահանվեց Պարսկաստանի խորքերը, իսկ Շահի հրամանով ավերվեց գյուղի նշանավոր […]
Ծաղկունքը հայկական հնագույն բնակավայրերից է և պատմական Վարաժնունիք գավառի վարչական կենտրոնը: Գյուղն ունի հարուստ պատմություն՝ 3.5 հազար տարվա հնության զարդերից մինչև միջնադարյան եկեղեցիներ, խաչքարեր և Սուրբ Հովհաննես ու Ծաղկեվանք մատուռները: Սակայն 1604 թվականին այս ծաղկուն բնակավայրը դարձավ Պարսից Շահ Աբբաս Առաջինի արշավանքի թիրախը։ Ծաղկունքի հայ բնակչությունը բռնի տեղահանվեց Պարսկաստանի խորքերը, իսկ Շահի հրամանով ավերվեց գյուղի նշանավոր […]
Արցախի Հարարը գյուղը պատմական Սյունիքի և Արցախի տնտեսական ու քաղաքական կապերի կարևորագույն հանգույցներից էր: Գյուղը հարուստ է միջնադարյան հուշարձաններով՝ 10-րդ դարի եկեղեցով, հին կամրջով ու Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցով։ Սակայն 1604 թվականին բնակավայրը դարձավ Շահ Աբբաս Առաջինի մեծ բռնագաղթի թիրախը։ Այս տարածաշրջանում տեղահանությունն ուներ հստակ ռազմաքաղաքական նպատակ. Շահ Աբբասը ծրագրել էր հայկական պետականության գաղափարը կրող երկու նահանգները՝ Արցախն […]
1604 թվականին Արգավանդը հայտնվեց Շահ Աբասի «այրված հողի» մարտավարության կենտրոնում։ Լինելով Արարատյան դաշտի ամենաբերրի բնակավայրերից մեկը և Երևանի բերդի հիմնական մատակարարը՝ գյուղը ենթարկվեց կատարյալ ավերածության։ Այդ աղետալի գաղթի ժամանակ մարդիկ նախընտրեցին փրկել ու իրենց հետ տանել ձեռագիր Ավետարաններն ու սրբությունները, որոնցից մի քանիսն այսօր պահվում են Մատենադարանում։ Հայաթափումից հետո գյուղը վերանվանվեց Ջաֆարաբադ և բնակեցվեց թյուրքական […]
1604 թվականին Կոտայքի մարզի հնագույն բնակավայրերից մեկը՝ Սևաբերդը, դարձավ Շահ Աբբասի «բռնագաղթի» քաղաքականության հերթական թիրախը։ Գեղամա լեռների լանջին գտնվող այս գյուղն ունի հազարամյակների պատմություն. այստեղ պահպանվել են նախաուրարտական շրջանի ամրոցի հետքեր, միջնադարյան եկեղեցիներ ու խաչքարեր։ Պատմիչների վկայությամբ՝ հենց այս բերդում է Սևանի ճակատամարտի ժամանակ ամրացել Աշոտ Երկաթ թագավորը։Սակայն 17-րդ դարի սկզբին հայաթափվեց նաև Սևաբերդը. բնակիչները […]
1603-1604 թթ. Շահ Աբասի մեծ բռնագաղթը հայ ժողովրդի պատմության ամենացավոտ էջերից է։ Աղետից անմասն չմնաց նաև Նախիջևանի պատմական հայկական Ագուլիս քաղաքը, որը համարվում էր տարածաշրջանի ամենազարգացած մշակութային ու առևտրային կենտրոններից մեկը։ Ի՞նչ ճակատագիր ունեցավ հարուստ վաճառաշահ քաղաքը և ինչպե՞ս փոխվեց տարածաշրջանի պատմական պատկերը։ Մանրամասները՝ տեսանյութում.
Զորավար Անդրանիկի կենդանի ուղերձը մերօրյա պայքարողներին՝ Արարատյան արժեքների կրթական հիմնադրամի նախաձեռնությամբ։ Ստեղծված է արհեստական բանականության միջոցով։
Մարդկանց և ազգերի ցանկությունները կարող են իրականություն դառնալ լոկ այն ժամանակ, երբ դրանք նպատակ են և լեցուն են հավատով ու գաղափարական պայքարով։
Ամանորին ընդառաջ «Արարատյան արժեքների կրթական հիմնադրամը» կազմակերպեց հետաքրքիր մշակութային բանախոսություն «Ամանորյա խոհանոցի գաղտնիքները հայկական ավանդույթներում» թեմայով, որի շրջանակներում խոսվեց հայկական ազգային տոնական սովորույթների և խոհանոցի մասին։ Ի՞նչ են դրել ամանորյա սեղանին մեր նախնիները, ի՞նչ խորհուրդ է ունեցել յուրաքանչյուր ուտեստ, ինչպե՞ս են դրանք պատրաստվել։ Այս հարցերին գեղեցիկ ու պատկերավոր ձևով պատասխանեց մշակույթի գործիչ, բանասեր Կարինե Փանոսյանը։ […]
Արարատյան արժեքների կրթական հիմնադրամի նախաձեռնությամբ կազմակերպվեց ուխտագնացություն՝ նպատակ ունենալով ոգեկոչել ազգային հերոսներին և վերաիմաստավորել հայրենիքի ու քրիստոնեական հավատքի արժեքները: Ուխտագնացության առաջին կանգառը եղավ սուրբ Գայանե եկեղեցին, որը յուրահատուկ է իր հոգևոր և ազգային ծառայությամբ, քանզի այս սրբավայրում են բախվում հավատի լույսն ու ազգի ինքնությունը։ Տաճարի բակում ուխտավորները խոնարհությամբ ծաղիկներ մատուցեցին մեր անմահ հերոսների՝ Խենթի, Դանիել […]
Սյունիքի մարզի Խնձորեսկ գյուղի տարածքում՝ հայտնի Ճոճվող կամրջի մոտ տեղադրվեց Մխիթար Սպարապետի գերեզման-ուխտավայրի ճանապարհը ցույց տվող և միաժամանակ Սպարապետի մասին պատմող ցուցանակ։ «Արարատյան արժեքների կրթական հիմնադրամի» նախաձեռնությամբ նախկին խամրած ցուցանակի փոխարեն այժմ երևացող տեղում՝ բոլորի աչքի առաջ հառնում է Մխիթար Սպարապետի գերեզման ուխտավայրի մասին հուշող ցուցանակ՝ հայ և օտարազգի զբոսաշրջիկներին ուղղորդելով դեպի մեր հերոսին խոնարհում։
«Արարատյան արժեքների կրթական հիմնադրամը» մեկնարկում է նոր նախագիծ՝ «Հայալեզու աուդիոգրքեր»։ Նախագծի նպատակներն են՝ Քանի որ «Արարատյան արժեքների կրթական հիմնադրամ»-ը շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն է, «Հայալեզու աուդիոգրքեր» նախագիծն իրականացնում է հայրենասեր կամավորների աջակցությամբ։Մեզ միանալու համար կարող եք ուղարկել Ձեր ձայնային հաղորդագրությունը (մեկ արձակ և մեկ չափածո ստեղծագործություն) հետևյալ հասցեով՝ ararat.values@gmail.com ։
«Արարատյան արժեքների կրթական հիմնադրամը» Հայաստանի Սյունիքի մարզի Խնձորեսկ գյուղում կտեղադրի Մխիթար Սպարապետի գերեզման ուխտավայրի գտնվելու վայրը հուշող ցուցանակ։ Մխիթար Սպարապետի գերեզմանը գտնվում է Հին Խնձորեսկ գյուղի հին պանթեոնում, որտեղ Մխիթար Սպարապետի, Փառանձեմ թագուհու և շատ այլ պատմական դեմքերի ու հերոսների գերեզմաններ կորչում են անհայտնության մեջ: Շատ քիչ տեղեկություններ են պահպանվել Մխիթար Սպարապետի մասին։ Հայտնի է, […]